Van Ovası

Alanın Tanımı

ÖDA, Van il merkezinin hemen kuzeyinde, Erçek Gölü ile Van Gölü arasında uzanan geniş ovayı, sulak alanları ve ıslak çayırları kapsar. Van Gölü kıyılarının doğu kısmı, Çarpanak ve Yaka adaları, Karasu Çayı’nın Van Gölü’ne döküldüğü yerde oluşan Karasu Deltası ve Van Sazlığı alanın sınırları içerisinde yer alır. Karasu Çayı, ovada doğu–batı doğrultusunda küçük menderesler yaparak ilerler. Gören Dağı, Sabey Dağı ve Davutağa Dağı alanın en yüksek kesimlerini oluşturur. ÖDA sınırları içerisinde irili ufaklı birçok yerleşim alanı bulunmaktadır.

Habitatlar

Tarım alanlarıyla kaplı ovada çok sayıda küçük göl bulunur. Ovanın tarım dışı kesimlerinde otlatma amacıyla kullanılan ova ve dağ bozkırları uzanır. Karasu Çayı, Topraktaş ve Çitören köyleri arasında yer yer ıslak çayırlar oluşturur. Çayın Van Gölü’ne döküldüğü kesimde ise tatlı su lagünü ve içerisinde küçük su aynaları bulunan geniş sazlık alanlar yer alır.

Türler

Karasu Deltası’ndaki sazlık alanlarda yaz ördeği (Marmaronetta angustirostris), dikkuyruk (Oxyura leucocephala) ve pasbaş patka (Aythya nyroca) gibi nesli tehlike altındaki ördek türleri üremektedir. Adır ve Çarpanak adaları, üreyen Van Gölü martısı (Larus armenicus) için büyük önem taşır.

Alanda ayrıca nesli dünya ölçeğinde tehlike altında olan küçük kerkenez (Falco naumanni) ve toy (Otis tarda) üremektedir. Adalarda Van Gölü martısının yanı sıra Hazar sumrusunun (Sterna caspia) da ürediği tahmin edilmektedir.

Van Ovası, anadolu gelengisinin (Spermophilus xanthoprymnus) Van Havzası’ndaki kopuk popülasyonu için kritik öneme sahiptir.

Sürüngen türlerinden Eirenis thospitis’in bilinen dünya dağılımı tamamen ÖDA sınırları içerisinde kalmaktadır. Dar yayılışlı türlerden Süphan kertenkelesinin (Eremias suphani) dünya dağılımının önemli bir bölümü de bu alan içinde yer alır.

Alan, dar yayılışlı balık türlerinden Capoeta kosswigi ve inci kefalinin (Alburnus tarichi) en önemli yaşam alanlarından biridir. İnci kefalinin yakın akrabası olan Alburnus timarensis ise dünya üzerinde yalnızca bu alanda yaşamaktadır.

Van Ovası, bölgesel ölçekte tehlike altında bulunan beş kelebek türünün önemli popülasyonlarını barındırmaktadır.

Alan Kullanımı

Alandaki temel insan faaliyeti tarımdır; bunun yanında hayvancılık da yaygın olarak yapılmaktadır. Karasu Çayı kıyıları ilin en önemli kum ve çakıl yataklarını oluşturur. ÖDA’da zaman zaman yoğunlaşan saz kesimi faaliyetleri de görülmektedir.

Tehditler

Alandaki kurutma çalışmaları, özellikle Karasu Çayı taşkın alanlarındaki doğal yaşam ortamlarını yok etmektedir. Meralarda aşırı otlatma baskısı devam etmektedir.

Kıyı alanlarında tarım alanlarından dönen sular ve kentsel atıklar nedeniyle kirlilik oluşmuştur. Karasu Çayı boyunca yoğun kum ve çakıl çıkarımı dere yatağının doğal yapısını bozmuştur. Endemik inci kefalinin üreme döneminde yoğun kaçak avcılık sürmektedir.

Koruma Çalışmaları

Tarım İl Müdürlüğü öncülüğünde Karasu Çayı’nın restorasyonu için bir komisyon kurulmuş ve restorasyon planı hazırlanmaktadır.

Doğa Gözcüleri Derneği, alandaki kaçak inci kefali avcılığını önlemeye yönelik çalışmalar yürütmektedir.

Alan, Doğa Derneği’nin Toy Koruma Projesi kapsamında araştırılan bölgeler arasında yer almakta ve Toy Ulusal Eylem Planı’nda önemli toy üreme alanlarından biri olarak tanımlanmaktadır.

Yerel İlgi Sahipleri

Van Valiliği; Van İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Van İl Tarım Müdürlüğü; Van İl Jandarma Komutanlığı; Edremit Kaymakamlığı; Muradiye Kaymakamlığı; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Biyoloji Bölümü; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Kuş Gözlem Topluluğu; Doğa Gözcüleri Derneği; Yedi Başak Derneği.