Tortum Havzası

Alanın Tanımı

Alan, Yusufeli’yi Uzundere ve Tortum üzerinden Erzurum’a bağlayan karayolu üzerinde yer alır. Erzurum Ovası’nın kuzeyinde, Kargapazarı ve Mescit Dağları arasında bulunur. Tortum Vadisi dar ve derin bir vadi olup, vadinin kolları da benzer morfolojik özellikler gösterir. Alanın kuzey ucunda, heyelan sonucu oluşmuş Tortum Gölü yer almaktadır. ÖDA ayrıca Tortum Çayı’nın kollarından Uzunkavak ve Kaleboynu çaylarını, bu akarsuların çevresindeki bozkırları ve yamaçları kapsamaktadır. Derin vadiler ve sarp yamaçlar, yırtıcı kuşlar için önemli yuvalama alanları oluşturmaktadır.

Habitatlar

ÖDA; parçalanmış orman toplulukları, zengin nehir kıyısı bitki örtüsü, yüksek dağ bozkırları ve alpin çayırlardan oluşur. Karışık ardıç ve meşe ormanları yer yer geniş alanlar kaplamaktadır. Alanın batı kesiminde parçalanmış karaçam (Pinus nigra) ormanları bulunurken, doğu kesimi tamamen dağ bozkırı özelliği göstermektedir. Yüksek kesimlerde, etrafı ıslak çayırlarla çevrili mevsimsel göller yer almaktadır.

Türler

Bölgede bulunan endemik bitki türlerinden Scutellaria uzunderensis ve Cirsium davisianum’un bilinen dünya dağılımı Tortum Havzası ile sınırlıdır.

ÖDA, yırtıcı kuşlar açısından bölgedeki en zengin alanlardan biridir. Alanda Türkiye’de bulunan dört akbaba türünün tamamı gözlemlenebilmektedir. Kızıl akbaba (Gyps fulvus) ve küçük akbaba (Neophron percnopterus) önemli popülasyonlara sahiptir. Kara akbabanın (Aegypius monachus) da alanda ürediği düşünülmekle birlikte, bu duruma ilişkin kesin bir kanıt henüz bulunmamaktadır. Dumanlı Dağı’nın yüksek kesimlerindeki ıslak çayırlar ve mevsimsel göllerde turna (Grus grus) üremektedir.

Tortum Havzası kelebek türleri açısından da oldukça zengindir. Nesli dünya ölçeğinde tehlike altında bulunan beşparmakotu zıpzıpı (Pyrgus cirsii) alanda yaşamaktadır.

Alan Kullanımı

Alanda yoğun olarak küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır. Arıcılık, bölge halkı için önemli bir geçim kaynağıdır. Tortum Şelalesi çok sayıda günübirlik ziyaretçiyi çekmekte ve bölge ekonomisine katkı sağlamaktadır. Vadi tabanında ise halk, kendi ihtiyacını karşılayacak ölçüde sebze üretimi yapmaktadır.

Tehditler

Aşırı otlatma baskısı alandaki en önemli tehdittir. Bunun yanında kaçak ağaç kesimi halen devam etmektedir. Aşırı otlatma ve orman alanlarının azalmasına bağlı olarak bölgede erozyon riski de giderek artmaktadır.

Koruma Çalışmaları

Alanda bilinen herhangi bir koruma çalışması bulunmamaktadır.

Yerel İlgi Sahipleri

Artvin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Erzurum İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Tortum Kaymakamlığı; Uzundere Kaymakamlığı.