Sultansazlığı
Alanın Tanımı
Sultansazlığı, Develi Kapalı Havzası’nın merkezinde bulunur. Sultansazlığı’nın kuzeydoğusu Erciyes Dağı tarafından sınırlandırılmıştır. ÖDA tatlı, tuzlu, hafif tuzlu göller ile geniş bataklık ve bozkır ekosistemlerinden oluşan bir mozaiği içerir. Yay Gölü ve yazın büyük ölçüde kuruyan Çöl Gölü alandaki başlıca göllerdir. Sultansazlığı’nın güneyinde bulunan Güney Sazlığı 3300 hektardır ve içinde küçük göl aynaları bulundurur. Bunlardan en önemlileri Sarp, Eğri ve Camız gölleridir. Sultansazlığı’nın kuzeyinde geçmişte 1900 hektarlık bir alan kaplayan ancak günümüzde büyük ölçüde tahribe uğramış olan Kepir Sazlıkları vardır. Sulak alanın yüzölçümü su seviyelerine bağlı olarak değişir ancak son yıllarda su kaynaklarının aşırı kullanımı nedeniyle sazlık tümüyle kurudur. Sultansazlığı doğal halinde Yahyalı, Develi, Ağcaşar ve Yeşilhisar dereleri, Soysallı, Çayırözü ve Yerköy pınarları ile yeraltı suyundan beslenmektedir.
Alanın yoğun saz ve bitki örtüsüyle kaplı olması, besin maddesi bakımından oldukça zengin tatlı su ekosistemini içermesi ve tatlı su ekosistemi ile ilişkili tuzlu su ekosisteminin varlığı; farklı ekolojik istekleri olan değişik türde ve çok sayıda kuşun bir arada bulunması için uygun ortamlar oluşturmuştur.
Habitatlar
Sultansazlığı tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, geniş sazlık ve bataklık alanlar, bu alanları çevreleyen çayır ve bozkırlar gibi değişik karakterdeki habitatlardan oluşmaktadır. Yarı kurak iklim karakterine sahip olan bölgenin sulak alan rejimi dışında kalan dış çeperinde ova bozkırları uzanır. Bu bozkırların önemli bir kısmı tuzcul karakterdedir. Çöl Gölü’nün doğusunda, Yay Gölü çevresinde bataklık bitkileri geniş yer tutmaktadır. Tuzlu göller, denizbörülcesi (Salicornia) bozkırlarıyla çevrilidir. Güneydeki bataklıklar saz (Phragmites), hasırotu (Typha), kofa (Juncus) ve kındıradan oluşan bitki örtüsüyle kaplıdır.
Türler
Alan nesli tehlike altında olan ve dünyadaki yaşam alanı sınırlı çeşitli bitki türlerini barındırır. 15 bitki taksonu ÖDA kriterlerini sağlamaktadır. Bunlardan Poa speluncarum ve Puccinellia bulbosa ssp. caesarea en hassas taksonlardır. Bir zamanlar yüksek sayılarda birçok su kuşunun kuluçkaya yattığı alan, bugün büyük ölçüde kurumuş ve tüm kuşların sayısında büyük bir düşüş olmuştur. ÖDA’daki dereler dünyada dar bir alanda bulunan Aphanius danfordii adlı balık türü için önemlidir.
Alan Kullanımı
Sulak alan sisteminin zarar görmediği yıllarda yörenin önemli bir geçim kaynağı olan sazlar ihraç edilir ya da yöre halkı tarafından hayvan yemi ve dam malzemesi olarak kullanılırdı. 1995 yılında Sindelhöyük kasabasında saz bağlama ve depolama tesisi kurulmuştur. Miktarı azalmış olmakla birlikte ağustos-eylül aylarında Phragmites australis ve Thypha cinsine ait türler kesilmektedir. Günümüzde yöre halkının en önemli geçim kaynağı tarımdır. Sulama yapılan alanlarda daha çok ayçiçeği ve şekerpancarı yetiştirilir. Yörede hayvancılık halkın ikincil geçim kaynağıdır.
Tehditler
Sultansazlığı, Devlet Su İşleri’nin (DSİ) alandaki su rejimine yaptığı müdahaleler sonucunda büyük oranda zarar görmüştür. Alandaki su kaynakları üzerine yapılan barajlar ve aşırı yeraltı suyu kullanımına neden olan sulu tarım faaliyetleri sonucunda alana çok az miktarda su ulaşmaktadır. ÖDA aynı zamanda su kirliliğinden önemli derecede etkilenmiştir.
Koruma Çalışmaları
Çevre ve Orman Bakanlığı, Sultansazlığı’nın korunması için 1994 yılında bir master plan yaptırmıştır. 2000 yılından bu yana Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen GEF II Projesi kapsamında alanın yönetim planı hazırlanmış ve 2006 yılında tamamlanmıştır. Sivil toplum ve kamu kuruluşlarının çabalarıyla Yay Gölü’ndeki su kotunun 1070,80 metrede tutulması kararlaştırılmış olsa da, besleyici dereler üzerindeki baraj inşaatları alanı kurutmuştur.
Yerel İlgi Sahipleri
Kayseri Valiliği; Kayseri İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Kayseri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; Erciyes Üniversitesi; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (GEF II Projesi).