Mukus Vadisi
Alanın Tanımı
Mukus Vadisi, Van Gölü’nün güneyinde Gevaş-Pervari ilçeleri arasında kuzey-güney doğrultusunda uzanır. ÖDA, Mukus ve Botan çaylarının büyük bir kısmını içine alır. Botan’ın doğu kolunda yer alan Mukus Çayı, yüksek dağlarla sınırlanır. Kuzeyinde Gevaş, doğu ve kuzeydoğusunda Çatak, güneyinde Siirt ve batısında Bitlis illeri bulunur. Bölgeye Van ve Bitlis-Hizan üzerinden karayolu ile gidilir. Van il merkezine 110 kilometre uzaklıktadır. ÖDA’ya yılın altı ayı ulaşım olanaksızdır.
Habitatlar
Dağ bozkırları bitki örtüsünün hâkim olduğu ÖDA’da az miktarda kalıntı ağaç topluluğu bulunur. Yüksek dağ çayırları, kayalık bitki toplulukları ve nehir kıyısı bitki toplulukları alandaki diğer doğal yaşam alanlarıdır.
Türler
Alan, 11’i ülkemize endemik olan 12 bitki taksonu için ÖDA kriterlerini sağlamaktadır. Bunlardan Astragalus gymnalopecias ve Ranunculus poluninii adlı türlerin nesli ciddi tehlike altındadır.
Bu bitki türlerinin yanında alan, yırtıcı kuşlar için de önem taşımaktadır. Küçük akbaba (Neophron percnopterus) alana ÖDA statüsü kazandıran kuş türlerinden biridir.
ÖDA, Anadolu dağalasının (Salmo trutta magrostigma) Türkiye’de yaşadığı önemli alanlardan biridir.
Alan Kullanımı
Bölgedeki doğal yaşam ortamları genellikle otlatma amaçlı kullanılmaktadır. Bazı alanlarda kışın kullanılmak üzere ot kesimi yapılır.
Tehditler
Meralar ağır otlatma baskısı altındadır. Yakacak için odunsu bitkilerin toplanması ağaç topluluklarını yok olma noktasına getirmiştir. Toplama ve kesim faaliyetleri erozyona neden olmaktadır.
Mukus Çayı’nda bulunan Anadolu dağalasının (Salmo trutta magrostigma) nesli kaçak avcılıktan dolayı tehlike altındadır. Alanda kaçak avcılık devam etmektedir.
Koruma Çalışmaları
ÇEKÜL Vakfı, 2003–2006 yılları arasında Bahçesaray Geofitlerini Koruma ve Çoğaltma Projesi’ni yürütmüştür. Britanya Hükümeti – Çevre Gıda ve Kırsal İlişkiler Birimi desteği ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Bahçesaray Kaymakamlığı ve Bahçesaray Belediyesi ortaklığında yürütülen projede, tehlike altındaki soğanlı bitkilerin korunması ve koruma bilincinin oluşmasına yönelik faaliyetler gerçekleştirilmiştir.
Van Tarım İl Müdürlüğü tarafından gökkuşağı alabalığı yetiştiricilik çiftliklerinin kurulması ile doğal alabalık üzerindeki av baskısı kısmen azaltılmıştır.
Yerel İlgi Sahipleri
Van Valiliği; Van İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Van İl Tarım Müdürlüğü; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi; Van İl Jandarma Komutanlığı Çevre Koruma Timi; Bahçesaray Kaymakamlığı; Bahçesaray Belediyesi; ÇEKÜL Vakfı; Yedi Başak Derneği.