Köprüçay Vadisi

Alanın Tanımı

ÖDA, Köprüçay’ı ve çayın oluşturduğu derin vadi ile kuzeyde Sarp, batıda Bozburun ve Ovacık dağlarını kapsar. Kuzeyinde Dedegöl Dağları ÖDA’sı, batısında ise Aksu Vadisi ÖDA’sı ile komşudur. Hemen doğusunda Akseki ve İbradı ormanları yer alır. ÖDA, kuzey–güney doğrultusunda uzanan Köprüçay Vadisi’nin yaklaşık 60 kilometresini içine alır. Vadi genelinde sert kireçtaşları hâkimdir. Alanın orta kesiminde yer alan Köprülü Kanyon Milli Parkı, önemli bir turizm merkezidir.

Habitatlar

Köprüçay Vadisi; iyi korunmuş maki toplulukları, son derece zengin orman bitki örtüsü, yüksek dağ çayırları ve nehir kıyısı bitki topluluklarından oluşur. Alanda, yükseltiye bağlı olarak Toros sediri (Cedrus libani) ve göknar (Abies cilicica) karışık ormanları, Toros iğne yapraklı–yaprak döken karışık ormanları ile kızılçam (Pinus brutia) ormanları yaygındır. Alan içerisinde gür sedir ormanları bulunur. Dünyanın en iyi korunmuş saf Akdeniz servisi (Cupressus sempervirens) ormanları ÖDA sınırları içinde yer almaktadır. Ormanların alçak kesimlerinde kızılçam altı maki örtüsü, yüksek kesimlerde ise ardıç (Juniperus excelsa) ve yüksek dağ çayırları hâkimdir.

Türler

Köprüçay Vadisi özellikle bitkiler açısından son derece zengindir. Alanda 41 bitki taksonu ÖDA kriterlerini sağlamaktadır. Cerastium pisidicum, Herniaria piscida ve Stefanoffia insoluta bitki türlerinin dünyadaki bilinen tek dağılım alanı Köprüçay Vadisi’dir.

Derin vadi yapısı, yüksek dağ bozkırları, maki ve ormanlık alanları sayesinde kuşlar açısından da önemli olan alanda kızıl akbaba (Gyps fulvus), yoz atmaca (Accipiter brevipes), kaya kartalı (Aquila chrysaetos) ve yılan kartalı (Circaetus gallicus) gibi yırtıcı kuşlar üremektedir. Ayrıca Akdeniz biyomuna özgü kızıl kirazkuşu (Emberiza caesia) ve zeytin mukallidi (Hippolais olivetorum) ile birlikte ortanca ağaçkakan (Dendrocopos medius) ve Anadolu sıvacısı (Sitta krueperi) alanda kaydedilen önemli kuş türleridir.

Beşkonak köyünün kuzeyinde yer alan Köprü Irmağı Vadisi mağaralarında Blasius nalburunlu yarasası (Rhinolophus blasii), büyük nalburunlu yarasa (Rhinolophus ferrumequinum), küçük akşamcı yarasa (Nyctalus leisleri), büyükkulaklı yarasa (Myotis bechsteini) ve uzunkanatlı çöl yarasası (Miniopterus schreibersii) yaşamaktadır.

ÖDA’da, dünya dağılımı Antalya’nın doğusuyla sınırlı ve nesli küresel ölçekte tehlike altında olan Lyciasalamandra atifi bulunmaktadır.

Ülkemize endemik ve dar yayılışlı Toros kertenkelesi (Lacerta danfordi) ile Pamfilya kertenkelesi (Lacerta pamphylica) alanda yaşayan önemli sürüngen türleridir.

Alanın su rejimine ve su kalitesine bağımlı içsu balıkları olan Capoeta antalyensis ve Pseudophoxinus antalyae ülkemize endemiktir ve dünya ölçeğinde korunması öncelikli türler arasında yer almaktadır.

Nesli küresel ölçekte tehlike altında bulunan apollo kelebeği (Parnassius apollo) ile Türkiye’ye endemik Anadolu çokgözlüsü (Plebeius hyacinthus) alanda gözlenen önemli kelebek türlerindendir.

Alan Kullanımı

Alanda turizm, tarım ve hayvancılık faaliyetleri yürütülmektedir. Rafting, doğa yürüyüşleri, dağ bisikleti, kampçılık ve dağcılık gibi doğa sporları yaygın olarak yapılmaktadır. Vadi boyunca civar köylerde yaşayan yöre halkına ait tesisler bulunmaktadır. Bunun yanı sıra geniş nehir tabanında yer yer kuru tarım yapılmakta, alanın batısındaki yüksek kesimlerde ise hayvancılık faaliyetleri yoğunlaşmaktadır.

Tehditler

Alan üzerindeki en ciddi tehdit, yapımı planlanan iki baraj projesidir. Güneyde planlanan Beşkonak Barajı ile kuzeyde master planı tamamlanmış olan Kasımlar Barajı, alanda yaşayan birçok nesli tehlike altındaki türü olumsuz etkileme potansiyeline sahiptir.

Ayrıca alanın yüksek kesimlerindeki çayırların tarım alanına dönüştürülmesi, doğal bitki örtüsüne zarar vermektedir. Yoğun turizm baskısının etkileri özellikle dere boylarındaki bitki örtüsünde belirgindir. Plansız yapılaşma ve çevredeki tarımsal uygulamalar da Köprüçay’ın su kalitesinin düşmesine yol açmaktadır.

Koruma Çalışmaları

Çevre ve Orman Bakanlığı, 2000 yılında Dünya Bankası aracılığıyla Küresel Çevre Fonu’ndan (GEF) sağlanan finansmanla bölgede Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Kaynak Yönetimi Projesi’ni başlatmıştır. 2007 yılında tamamlanması öngörülen proje kapsamında, katılımcı yaklaşımla etkili ve sürdürülebilir bir koruma alanı yönetimi oluşturulması hedeflenmiştir.

Yerel İlgi Sahipleri

Antalya Valiliği; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü; Antalya Orman Bölge Müdürlüğü; Antalya İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Sütçüler Kaymakamlığı; Manavgat Kaymakamlığı; İbradı Kaymakamlığı; Serik Kaymakamlığı; Sütçüler Belediyesi; Manavgat Belediyesi; İbradı Belediyesi; Serik Belediyesi.