Kirmir Vadisi

Alanın Tanımı

Kirmir Vadisi, kaynağını Kızılcahamam’ın kuzeyindeki Işık Dağları’ndan alan Kirmir Çayı’nın Pazar Çayı ile birleştiği noktadan başlayarak Sarıyar Barajı’na döküldüğü yere kadarki kısmını ve Beypazarı ve çevresindeki jipsli-killi-marnlı tepelik alanları kapsar. Beypazarı ilçesinde Kirmir Çayı’na karışan İnözü Deresi’nin oluşturduğu vadi de ÖDA sınırları içinde bulunmaktadır.

Buzul çağları öncesinde çok sıcak iklim koşullarında göl tabanında tortulanmış olan jips-kil-marn tortulları üzerine yerleşen Kirmir Çayı, daha derinde bazalt ve andezit gibi volkanik kayaçların oluşturduğu katmana indiğinde de bulunduğu alanı aşındırmaya devam etmiş ve bugün kuşların üremesi açısından büyük önem taşıyan yarma vadiler oluşturmuştur. Çevresine göre daha sıcak ve nemli koşullara sahip Kirmir Vadisi, bu özelliği nedeniyle karasal iklim koşullarında yaşayamayan pek çok bitki türüne ev sahipliği yapar.

Habitatlar

Alanın batı kısmında geniş bozkır ve tarım alanları bulunur. Doğuda ise bol kıvrımlı derin ve dar vadiler, vadi tabanlarındaki küçük meyve bahçeleri ve büyük parçalar halinde meşe ve yer yer ardıç toplulukları bulunur. İnözü Vadisi ve Güdül civarları başta olmak üzere vadilerdeki sarp kayalıklar birçok canlı türü için yuva özelliği taşır. Beypazarı ilçe merkezi de ÖDA içinde kalır. ÖDA, İran-Turan bitki coğrafyasında bulunmakla birlikte hem Avrupa-Sibirya hem de ılıman koşulları nedeniyle Akdeniz türlerini barındırır. Vadideki en yaygın üç bitki ailesini Asteraceae, Brassicaceae ve Fabaceae oluşturur.

Türler

Endemik bitki türleri açısından önemli olan alanda dünyada sadece burada yaşayan Beypazarı gevenine (Astragalus beypazaricus) ev sahipliği yapar. Kirmir ve İnözü vadileri boyunca uzanan kayalıklarda önemli sayılarda kara leylek (Ciconia nigra), küçük akbaba (Neophron percnopterus), bıyıklı doğan (Falco biarmicus), puhu (Bubo bubo) ve kırmızı gagalı dağ kargası (Pyrrhocorax pyrrhocorax) üremektedir.

Vadide ÖDA kriterlerini sağlamamakla birlikte kuzgun (Corvus corax) ve angıt (Tadorna ferruginea) da yuvalamaktadır. Vadi aynı zamanda tosbağa (Testudo graeca) ve su samuru (Lutra lutra) için önemlidir.

Alan Kullanımı

Gösterişli sarp kayalıkları ile İnözü Vadisi ve geleneksel mimariye sadık kalınarak restore edilmiş pek çok ev ve konak bulunan Beypazarı, son yıllarda önemli bir eğlenme ve dinlenme alanı haline gelmiştir. Bölgede ağırlıklı olarak sulu tarım yapılmaktadır. Alanın ılıman iklim özellikleri, tarımsal faaliyetlerde çeşitliliğin yüksek olmasını sağlar. ÖDA ve civarı, Ankara keçisi olarak da bilinen tiftik keçisi sürülerinin yaygın olarak görüldüğü son bölgelerden biridir. Beypazarı’nda bulunan doğal soda (trona) madeni, 240 milyon ton ile dünyanın en büyük ikinci rezervine sahiptir ve 1998 yılından beri Eti Soda A.Ş. tarafından işletilmektedir.

Tehditler

Alanın gevşek yapısı ve ağaç varlığının azlığı nedeniyle bölgenin erozyondan etkilenme derecesi yüksektir. Yoğun kimyasal gübre ve ilaç kullanımı su kaynaklarını kirletmektedir. Eti Soda işletmesinin atıklarını arıtmadan derelere bırakması, hem tarım alanları hem de bozkır ekosistemi üzerinde potansiyel bir tehdit oluşturmaktadır.

Koruma Çalışmaları

İnözü Vadisi’nin kaya duvarlarındaki mezarlar ve kiliseler arkeolojik sit, vadi tabanı ise doğal sit alanı olarak koruma altına alınmıştır. Doğa Derneği ve Beypazarı Belediyesi, Küresel Çevre Fonu (GEF) desteğiyle bir doğa turizmi çalışması yürütmektedir.

Yerel İlgi Sahipleri

Ankara Valiliği; Ankara İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Müdürlüğü; Beypazarı Belediyesi; Beypazarı Kaymakamlığı; Güdül Belediyesi; Güdül Kaymakamlığı; Doğa Derneği.