Aydıncık ve Ovacık Kıyıları

Alanın Tanımı

Aydıncık ve Ovacık kıyıları, Mersin ilinin Taşucu ve Aydıncık ilçeleri arasında yer alır. Alan batıda Aydıncık ilçe merkezi, doğuda ise Yassıdamlar Köyü ile sınırlanır. Kıyı alanlarının yanı sıra irili ufaklı altı ada ve Kızlarsivrisi Tepesi de alan içerisinde bulunur. Kireçtaşından oluşan bölge, mağara oluşumuna son derece elverişli olduğundan çok sayıda kıyı mağarası barındırmaktadır. Türkiye’de bilinen en kalabalık ve sürekli üreyen tek Akdeniz foku (Monachus monachus) kolonisi, Ovacık kıyılarını da içine alan Dağlık Kilikya sahilinde yaşamaktadır.

Habitatlar

ÖDA; kuru tarım alanları, kızılçam ormanları, maki ve garig toplulukları, kayalıklar, vejetasyonla kaplı yalıyarlar ve yer yer kumsallardan oluşur. Genel olarak kayalık yapıdaki alanda, ince kumdan oluşan küçük kumsallar ile kum–çakıl karışımı alanlar bulunmaktadır. Sualtı ortamında ise Posidonia oceanica deniz çayırlarının oluşturduğu zengin ve hassas bir habitat yer alır. Ayrıca Bölükada Burnu ile anakara arasındaki Kösere mevkii, dolma kumsal niteliğinde olup küçük bir sulak alan barındırmaktadır.

Türler

Aydıncık ve Ovacık kıyılarında, dünyada yalnızca bu alanda bulunan Crucianella sorgerae ile Türkiye’ye endemik Colchicum imperatoris-friderici bitki türleri yaşamaktadır.

Özellikle ÖDA’da yer alan adalarda gökdoğan (Falco peregrinus) ve ada martısı (Larus audouinii) üremektedir. Bunun yanı sıra, ÖDA kriterlerini sağlamamakla birlikte tepeli karabatak (Phalacrocorax aristotelis desmarestii) da alanda yaşamaktadır.

ÖDA’daki kayalık alanlar, dünya ölçeğinde nesli tehlike altında olan Akdeniz fokunun (Monachus monachus) ürediği alanlardan biridir. Ovacık kıyılarında fokların kullandığı iki üreme ve altı aktif dinlenme mağarası tespit edilmiştir.

Bölgesel ölçekte tehlike altında bulunan bavius (Pseudophilotes bavius), Himalaya mavi kelebeği (Pseudophilotes vicrama) ve sarı lekeli zıpzıp (Thymelicus acteon) alanda görülen kelebek türleri arasındadır.

Alan Kullanımı

Alanda tarım, hayvancılık ve balıkçılık yapılmakta, bunun yanı sıra ikinci konut yerleşimleri de bulunmaktadır. Tarım, su bulunan alanlarda ağırlıklı olarak seracılık şeklinde yürütülmektedir. Aydıncık Ovası, yerleşim ve yer yer tarım amaçlı kullanılmaktadır. Göçebe Yörükler, kiralama usulüyle dağlık kesimleri hayvan otlatmak için kullanmaktadır. Dağlık alanlarda yabani ot toplayıcılığı yaygındır. Mersin–Antalya karayolunun virajlı ve bozuk olması nedeniyle bölgede yoğun bir turizm baskısı görülmemekle birlikte, yapılaşmaya uygun alanlar büyük ölçüde ikinci konutlarla kaplanmıştır.

Tehditler

2005 yılı itibarıyla Anamur–Taşucu arasında yol genişletme çalışmaları başlamış olup bu çalışmalar sırasında ağaç kesimleri yapılmaktadır.

Kış aylarında Kargıcak Boğazı’nda yoğun otlatma baskısı görülmektedir.

Balıkçılıkta patlayıcı kullanımı son yıllarda azalma eğiliminde olmakla birlikte hâlen alanı tehdit eden önemli faktörlerden biridir. Zıpkınla ve kafesle yapılan avcılık, birçok balık türü üzerinde ciddi baskı oluşturmaktadır.

Adalarda bulunan evcil hayvanlar, ada martılarının üreme dönemlerini olumsuz etkilemektedir.

Koruma Çalışmaları

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü (ODTÜ-DBE), Akdeniz fokunu korumak amacıyla 1994 yılından bu yana bölgede araştırma, koruma ve eğitim projeleri yürütmektedir. Bu çalışmalar, 1998–2003 yılları arasında Sualtı Araştırmaları Derneği – Akdeniz Foku Araştırma Grubu (SAD-AFAG) ile ortaklaşa gerçekleştirilmiştir.

ODTÜ-DBE ve yöre balıkçılarının desteğiyle, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından 1999 yılında büyük ölçekli avcılığa kapatılan ve aşırı yıpranmış ekosistemde koruma sonrası değişimlerin izlenmesini amaçlayan TÜBİTAK destekli çalışmalar yürütülmektedir.

SAD-AFAG, 2002–2004 yılları arasında Avrupa Birliği SMAP Programı kapsamında “Biyoçeşitlilik Sıcak Alanlarının Korunması ve Yönetimi: Bir Akdeniz Ağı” adlı projeyi yürütmüştür. Alan ve çevresindeki deniz alanlarında süratli teknelerle denetimler yapılmaktadır. SAD-AFAG Aydıncık Temsilciliği, alanda fok gözlemleri yapmakta ve bu verileri FokData veri tabanına aktarmaktadır.

LEVANT Doğa Koruma Derneği alanda eko-turizm denemeleri yürütmektedir. Ayrıca ODTÜ-DBE ile birlikte, Akdeniz’in savunucusu olarak kabul edilen deniz çayırlarının (Posidonia oceanica) yayılım alanını genişletmeye yönelik çayır yenileme ve transplantasyon çalışmaları yapılmaktadır.

SAD-AFAG, 2002 yılında Su Ürünleri Sirküler toplantılarında, Akdeniz’de azalmış olan bentik balıklardan orfoz (Epinephelus marginatus) ve lagosun (Epinephelus caninus) her türlü zıpkınla avcılığının yasaklanmasını sağlamıştır.

Yerel İlgi Sahipleri

Mersin Valiliği; Silifke Kaymakamlığı; Aydıncık Kaymakamlığı; Silifke Belediyesi; Aydıncık Belediyesi; Yeşilovacık Belediyesi; Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu; Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü; SAD-AFAG; LEVANT Doğa Koruma Derneği; Aydıncık Çevre Koruma, Tanıtma ve Kültür Derneği; Kuş Araştırmaları Derneği.