Antalya Ovası

Alanın Tanımı

Antalya Ovası, tarihi Pamphylia Ovası’nın deniz kıyısındaki kumul ve sulak alan habitatları ile Antalya şehrinin kıyı kesimindeki traverten basamağından oluşur. Ova batıda Antalya şehir merkezi, doğuda ise Side ile sınırlanır. Aksu ve Köprü çaylarının kıyıda yığdığı bataklık ve alüvyal düzlükler ile bunlar arasında yer alan alçak tepeliklerden oluşur. ÖDA, Antalya şehir merkezinin doğusunda, kuzey–güney doğrultusunda akan Aksu Çayı’nın doğu ve batısında yaklaşık 13 kilometre uzunluğunda ve 5 kilometre eninde olan az bozulmuş doğal alanları kapsar. Türkiye’nin Akdeniz kıyılarındaki en büyük ikinci kumul alanını içermesi nedeniyle önemlidir.

Habitatlar

ÖDA; Doğu Akdeniz’e özgü maki toplulukları, kayalık bitki toplulukları, nehir kıyısı bitki toplulukları, kızılçam (Pinus brutia) ormanları, kumul bitki örtüsü, fıstık çamı (Pinus pinea) ağırlıklı kumul ormanları, delta ekosistemi ve verimli tarım alanlarından oluşur.

Maki birlikleri genel olarak bitki türü çeşitliliği bakımından zengindir. Her dem yeşil çalıların egemen olduğu maki birliklerindeki baskın türler Quercus coccifera, Myrtus communis, Erica manipuliflora, Cistus spp., Olea europaea, Arbutus unedo, Pistacia terebinthus ve Pistacia lentiscus’tur.

Kumul tepeler üzerinde gelişen, genellikle kuraklığa dayanıklı ve tuza toleranslı türler ise Pinus pinea, Daphne oleoides, Rhamnus oleoides, Osyris alba, Pistacia lentiscus, Sarcopoterium spinosum, Thymelaea hirsuta, Cionura erecta ve Polygonum maritimum’dur.

Türler

Antalya Ovası zengin bir bitki çeşitliliğine sahiptir. Alanda 28 bitki taksonu ÖDA kriterlerini sağlamaktadır. Gypsophila pilulifera, Stachys buttleri, Trigonella arenicola ve Trigonella polycarpa dünyada yalnızca Antalya Ovası’nda bulunur. Ayrıca Alkanna macrophylla, Gaudiniopsis sorgerae ve Pyrus serikensis gibi nesli tehlike altında ve dar yayılışlı birçok bitki türü alanda yaşamaktadır.

Ovada üreyen kuş türleri arasında İzmir yalıçapkını (Halcyon smyrnensis), uzunbacak (Himantopus himantopus), zeytin mukallidi (Hippolais olivetorum), dikkuyruklu ötleğen (Prinia gracilis akyildizi) ve kara boğazlı ötleğen (Sylvia ruppelli) yer alır.

Kıyıdaki kumullar, yüksek sayılarda denizkaplumbağasının (Caretta caretta) ve az sayıda yeşil denizkaplumbağasının (Chelonia mydas) ürediği alanlardır. Alanda ayrıca nilkaplumbağası (Trionyx triunguis) da bulunmaktadır.

ÖDA’daki kelebek türleri arasında ülkemize endemik büyük esmer kelebek (Maniola megala), nesli küresel ölçekte tehlike altında olan Osmanlı ateşi (Lycaena ottomana), nesli bölgesel ölçekte tehlike altında olan karagözlü mavi kelebek (Glaucopsyche alexis) ve bavius (Pseudophilotes bavius) bulunur.

Nesli küresel ölçekte tehlike altında olan Onychogomphus assimilis adlı kızböceği türü de alanda yaşamaktadır.

Alan Kullanımı

Alanda tarım, hayvancılık ve yoğun olarak turizm faaliyetleri yürütülmektedir. Turizm merkezi ilan edilen kıyı şeridi yoğun yapılaşma baskısı altındadır.

Tehditler

Alandaki en önemli tehdit plansız turizm faaliyetleri ve bu faaliyetlerin neden olduğu yapılaşmadır. Kumsallarda inşa edilen resmi kurumlara ait dinlenme tesisleri ve yazlık kamplar nedeniyle kumullar önemli ölçüde tahrip edilmiştir.

Kumsalda yumurtlayan denizkaplumbağalarının yavruları, dinlenme tesisleri ve otellerin ışıklarından ve özellikle Belek’te yapılan hafriyat dökümlerinden olumsuz etkilenmektedir.

Sulak alanlarda kurutma çalışmaları yapılarak yeni tarım alanları oluşturulmakta, taban suyunun yükselmesi sonucu aşırı tuzlanma meydana gelmekte ve tarımsal verim düşmektedir.

Yasadışı kum çıkarımı, şehir çöplerinin alana dökülmesi, plansız peyzaj düzenlemeleri ve yoğun ziyaretçi baskısı alandaki canlı türlerini tehdit etmektedir.

Koruma Çalışmaları

Alanda bulunan Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde, Özel Çevre Koruma Kurulu Başkanlığı ile Akdeniz Üniversitesi Biyolojik Çeşitlilik Araştırma, Geliştirme ve Uygulama Merkezi işbirliğinde bir yönetim planı hazırlanmıştır. Belek kumullarında Almanya ve Türkiye hükümetlerinin işbirliğiyle Türkiye’nin ilk biyotop sınıflandırması yapılmıştır.

Yerel İlgi Sahipleri

Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı; Antalya İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Antalya Orman Bölge Müdürlüğü; Akdeniz Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi; Akdeniz Üniversitesi Biyoloji Bölümü; Akdeniz Üniversitesi Biyolojik Çeşitlilik Araştırma, Geliştirme ve Uygulama Merkezi; Antalya Barosu; Doğa Derneği; TEMA Vakfı Batı Akdeniz Temsilciliği; Biyologlar Derneği; Çevre Gönüllüleri Derneği; Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Antalya Şubesi; Side Doğa Gönüllüleri Derneği; Manavgat Sivil Toplum Platformu; Antalya Kuş Gözlem Topluluğu; Akdeniz Üniversitesi Kuş Gözlem Kulübü.