Kriterler

ÖDA’lar, koruma topluluğu içinde birkaç yıl süren istişareler sonucunda geliştirilen kriterlere göre belirlenir. Bu kriterler, alanların önerilebileceği ve biyolojik çeşitliliğin uzun vadeli hayatta kalması için küresel olarak önemli olarak tanımlanabileceği bilimsel olarak savunulabilir ve titiz bir küresel standart sağlar. Bu kriterlerin kullanılması, ÖDA tanımlamasının farklı ülkelerde ve zaman içinde titiz, şeffaf ve tutarlı olmasını sağlar.

Alanlar, tehdit altındaki biyolojik çeşitlilik, coğrafi olarak kısıtlı biyolojik çeşitlilik, ekolojik bütünlük, biyolojik süreçler ve yeri doldurulamazlık olmak üzere beş üst düzey kategoride toplanan 11 kriterden birini veya daha fazlasını karşıladıkları takdirde küresel ÖDA olarak nitelendirilir. ÖDA kriterleri karasal, iç su ve deniz ortamlarındaki türlere ve ekosistemlere uygulanabilir ve tüm taksonomik gruplara (mikro organizmalar hariç) uygulanabilir.

ÖKA konsepti, Önemli Kuş ve Biyoçeşitlilik Alanları, Sıfır Yok Oluş için İttifak alanları ve Kritik Ekosistem Ortaklık Fonu tarafından desteklenen Sıcak Nokta ekosistem profilleri aracılığıyla belirlenen ÖKA’lar dahil olmak üzere biyoçeşitlilik için önemli alanları belirlemeye yönelik kırk yıllık çabalara dayanmaktadır. Bu sahalar da dahil olmak üzere, burada sunulan uluslararası öneme sahip ÖKA’ların veri kümesi Küresel ÖKA’ları (ÖKA’ların Belirlenmesi için Küresel Standart’taki 11 kriterden bir veya daha fazlasını karşıladığı gösterilen sahalar), Bölgesel ÖKA’ları (mevcut bilgilere dayanarak Küresel ÖKA kriterlerini karşılamayan, önceden var olan kriterler ve eşikler kullanılarak belirlenen sahalar) ve Küresel/Bölgesel statüsü henüz belirlenmemiş ancak 8-12 yıl içinde küresel ÖKA kriterlerine göre değerlendirilecek olan ÖKA’ları içermektedir. Bölgesel ÖDA’lar genellikle uluslararası politika açısından kritik öneme sahiptir (örneğin AB mevzuatında ve Ramsar Sulak Alanlar Sözleşmesi kapsamında) ve bazılarının gelecekte diğer taksonomik gruplar ve ekosistemler için biyolojik çeşitlilik açısından önemleri değerlendirildiğinde Küresel ÖDA olarak nitelendirilmesi muhtemeldir.

Önemli Biyolojik Çeşitlilik Alanlarının Belirlenmesi için Küresel Standart (IUCN 2016), dünya çapında ÖDA’ların belirlenmesi için küresel olarak kabul edilen kriterleri ortaya koymaktadır.

Önemli Biyolojik Çeşitlilik Alanlarının Belirlenmesine Yönelik Küresel Standardı Kullanma Kılavuzu v1.2, kullanıcıların ÖDA Standardını uygulamalarına yardımcı olmaktadır Anahtar terimleri, farklı değerlendirme parametreleri kullanarak kriterlerin nasıl ölçüleceğini ve ÖDA’ların nasıl tanımlanacağını açıklamaktadır.

The Global Standard for the Identification of Key Biodiversity Areas (IUCN 2016) sets out globally agreed criteria for the identification of KBAs worldwide.

The Guidelines for using A Global Standard for the Identification of Key Biodiversity Areas v1.2 help users apply the KBA Standard They explain the key terms, how to measure the criteria using different assessment parameters and how to delineate KBAs.

ÖDA yaklaşımı; yeni alanların belirlenmesi ve var olan ÖDA’ların güncellenmesi için bir dizi kategori barındırmaktadır;

ÖNEMLİ DOĞA ALANI KRİTERLERİ		DEĞERLENDİRME PARAMETRELERİ
A. Tehlikedeki biyolojik çeşitlilik
A1. Tehlikedeki türler
A1a	CR/EN türün küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%0,5’i ve ≥5 üreme birimi (RU)	(i) yetişkin bireylerin sayısı  (ii) yerleşim alanı                (iii) uygun habitat kapsamı        (iv) aralık                                   (v) yerleşim yeri sayısı                 (vi) farklı genetik çeşitlilik
A1b	VU türün küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%1,0’ı ve  ≥10 üreme birimi (RU)
A1c	Yalnızca geçmiş/mevcut düşüş nedeniyle CR/EN olarak listelenen bir türün küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%0,1’i ve  ≥5 üreme birimi (RU) {= Yalnızca RedList A1, A2, A4}
A1d	Yalnızca geçmiş/mevcut düşüş nedeniyle VU olarak listelenen bir türün küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%0.2’si ve ≥10 üreme birimi (RU) {= Yalnızca Red List A1, A2, A4}
A1e	CR/EN türünün tüm popülasyon büyüklüğü
A2. Tehlikedeki ekosistemler
A2a	Bir CR veya EN ekosistem türünün küresel kapsamının ≥%5’i
A2b	Bir VU ekosistem türünün küresel kapsamının ≥%10’u
B. Dar yayılışlı biyolojik çeşitlilik
B1. Bireysel dar yayılışlı türler
	Küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%10’u ve herhangi bir türün ≥10 üreme birimi (RU)	(i) yetişkin bireylerin sayısı  (ii) yerleşim alanı                 (iii) uygun habitat kapsamı       (iv) aralık                                   (v) yerleşim yeri sayısı                 (vi) farklı genetik çeşitlilik
B2. Birlikte meydana gelen dar yayılışlı türler
	Bir taksonomik gruptaki dar yayılışlı türlerin her birinin küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%1’i: ≥2 tür veya taksonomik gruptaki toplam tür sayısının %0,02’si, hangisi daha büyükse
B3. Dar yayılışlı topluluklar
B3a	Taksonomik bir gruptaki ekolojik bölgeyle sınırlı türlerin her birinin küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%0,5’i: ≥5 tür veya ekolojik bölgeyle sınırlı türlerin %10’u, hangisi daha büyükse	(i) yetişkin bireylerin sayısı  (ii) yerleşim alanı                 (iii) uygun habitat kapsamı        (iv) aralık                                   (v) yerleşim yeri sayısı
B3b	≥5 sınırlı biyobölge türlerin ≥5 üreme birimi (RU) veya ülkelerde bilinen sınırlı biyobölge türlerinin %30’unun ≥5 üreme birimi (RU), hangisi daha büyükse
B3c	Alan, taksonomik gruptaki ≥5 tür için küresel olarak en önemli %5’lik işgal edilmiş habitatın bir parçasıdır.	(i) yetişkin bireylerin göreceli yoğunluğu                            (ii) yetişkin bireylerin göreceli bolluğu
B4. Dar yayılışlı ekosistemler
	Bir ekosistem türünün küresel kapsamının ≥20%
C. Ekolojik bütünlük
	Alan, tamamen bozulmamış ekolojik topluluklara sahip ≤2 her ekolojik bölgeden biridir.	türlerin ve etkileşimlerin bileşimi ve bolluğu
D. Biyolojik süreçler
D1. Demografik toplaşmalar
D1a	Bir türün küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%1’i, bir mevsim boyunca ve yaşam döngüsünün ≥1 kilit aşamasında	yetişkin bireylerin sayısı
D1b	Alan, türün en büyük 10 toplaşma alanı içerisindedir.	yetişkin bireylerin sayısı
D2. Ekolojik sığınak
	Çevresel stresin dönemlerinde küresel popülasyonun ≥%10	yetişkin bireylerin sayısı
D3. Güçlendirme kaynakları
	Küresel popülasyon büyüklüğünün ≥%10’unu koruyan propagüller, larvalar veya yavrular üretir	yetişkin bireylerin sayısı
E.Sayısal Analizler Sonucunda Benzersizlik
	Alanın yeri doldurulamazlık düzeyi niceliksel mekansal analizle ölçüldüğünde ≥0,90’dır (0-1 ölçeğinde) ve ≥10 üreme biriminin (veya EN veya CR türleri için ≥ 5 birimin) bilindiği türlerin düzenli varlığıyla karakterize edilir.